Wskazówki dla prowadzących

1. Zadbaj o przewidywalność i poczucie bezpieczeństwa

• Przed warsztatem przekaż uczestnikom plan spotkania: agenda, cele, struktura, przerwy.
• Na początku zajęć powiedz, jak będzie wyglądał dzień, jakie metody planujesz zastosować, np. czy będą. elementy ruchu, zmiany miejsc itp.
• Jeśli to możliwe – udostępnij materiały z wyprzedzeniem.

Dla osób neuroróżnorodnych (np spektrum autyzmu lub ADHD) przewidywalność to klucz do poczucia bezpieczeństwa.

2. Daj uczestnikom możliwość wyboru

• Umożliwiaj udział na różnych poziomach zaangażowania – np. można coś powiedzieć, ale też napisać lub narysować.
• W zadaniach grupowych pozwól uczestnikom  zdecydować, czy chcą pracować w grupie, w parze, czy indywidualnie (jeśli to możliwe).
• Daj opcję rezygnacji z udziału w ćwiczeniu, jeśli ktoś czuje się niekomfortowo – bez konieczności tłumaczenia się.

Włączająca facilitacja to dawanie ludziom autonomii.

3. Zwracaj uwagę na sensorykę i bodźce

• Unikaj nadmiaru dźwięków, świateł, animacji, muzyki w tle.
• Zadbaj o przestrzeń do wyciszenia się – np. miejsce z boku sali, gdzie można usiąść, jeśli ktoś potrzebuje chwili spokoju.
• Informuj przed ćwiczeniem, jeśli będzie głośno, dużo ruchu, czy nastąpi zmiana miejsca.
• Daj możliwość swobodnego poruszania się, zmiany sposobu siedzenia (np. przyjazne pufy, siedzenie na podłodze), czy też możliwość wyjścia z sali na parę minut.
• Udostępnij fidgety (zabawki sensoryczne), które nie będą rozpraszać innych uczestników, ale pozwolą na większe skupienie osób, które będą z nich korzystały.

Różnimy się pod kątem tolerancji na różne bodźce sensoryczne. Dla wielu osób z nadwrażliwością  nadmiar bodźców może być przytłaczający i bardzo stresujący. Upewnij się, że sala jest udekorowana w sposób minimalistyczny, unikaj miejsc przepełnionych rozpraszającymi elementami wizualnymi. Uproszczenie przestrzeni pomoże osobom wrażliwym na bodźce sensoryczne skupić się na szkoleniu.

4. Mów prosto, jasno i konkretnie

• Komunikuj się prostym, zrozumiałym językiem.
• Dawaj jasne instrukcje do ćwiczeń – najlepiej zarówno pisemne, jak i ustne.
• Upewnij się, że wszyscy wiedzą, co mają robić – zapytaj, czy coś wymaga doprecyzowania.

Niejasna instrukcja może paraliżować – nawet dorosłych.

5. Bądź uważna/uważny w facylitacji

• Obserwuj uczestników – jeśli ktoś się wycofuje, zaproponuj alternatywę.
• Nie wywołuj bez zapowiedzi do odpowiedzi na forum.
• Unikaj oceniania wypowiedzi, nawet „w żartach”.

Autentyczne wsparcie = brak presji i przestrzeń na bycie sobą.

6. Zadbaj o elastyczność

• Daj więcej czasu na wykonanie zadań.
• Nie poganiaj – osoby z ADHD lub spektrum mogą mieć inny rytm pracy.
• Przewiduj przerwy co 60–90 minut (minimum!) i informuj, kiedy będą.

Staraj się przeplatać różne zadania, formy prezentacji i ćwiczeń, aby zadbać o odpowiednie tempo i wyeliminować monotonię.
Zmęczenie poznawcze pojawia się szybciej, gdy trzeba kontrolować zachowanie i skupienie.

Co możesz zrobić przed warsztatem?

• W formularzu zapisowym/dla HR zapytaj (delikatnie), czy ktoś ma specjalne potrzeby, żeby wprowadzić dostosowania.
• Ustalcie na początku zasady współpracy – stwórzcie wspólne „warunki komfortu”.
• Ustal, że każdy może zadbać o siebie – wyjść, zrobić przerwę, poprosić o powtórzenie.
• Zadbaj o dodatkowe pozytywne wzmocnienia, które podtrzymają motywację uczestników  np. Zastosuj system nagród – po zakończeniu zadania pozwól sobie na małą przyjemność.

Skorzystaj z naszej checklisty